Trappist-1, planeten met leven?

Als een Belg een zonnestelsel ontdekt met planeten errond en het naar een biertje noemt, kan er dan leven te vinden zijn? Ga met ons ‘boldy where no one has gone before’…

Trappist-1

TRAPPIST-1, ook gekend als 2MASS J23062928-0502285, is een ultrakoele dwergster die zich op 39 lichtjaar van de Aarde bevindt in het sterrenbeeld Waterman. Voor de space-techneuten: da’s 12 parsec van hier. Een team van astronomen, geleid door Michaël Gillon van het Institut d’Astrophysique et Géophysique te Luik, gebruikte de telescoop van het La Silla-observatorium in Chili om de ster en haar planeten te observeren. Zo ontdekten ze 3 planeten en op 22 februari 2017 nog 4 extra planeten. Dit brengt het aantal planeten rond de ster op zeven. De vier nieuw-ontdekte planeten bevinden zich vrij zeker in de bewoonbare zone.

Illustratie, geen echte foto’s van de planeten dus

Geen bier

Hoe graag je ook een Belg aan bier zou willen linken, Trappist-1 is niét naar bier vernoemd. Neen, het is de telescoop die de naam aan het stelsel gaf: de “Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope”, of kortweg TRAPPIST is dus hiervoor verantwoordelijk. We kunnen echter ons niet van de illusie weerhouden dat er toch een naamgrapje moet ergens ingeslopen zijn, toen ze de telescoop zelf een naam gaven…

Klein systeem

Het stelsel is eigenlijk maar ‘klein bier’, forgive us the pun. Groot is het alvast niet. We kunnen het best met enkele illustraties  tonen, dat maakt veel duidelijk.

De ster

Trappist-1(-a), en dan bedoelen, de ster centraal in het systeem, is een dwergster, en dan nog een vrij koele ook. Zo zal ze dus niet veel licht afgeven, eerder rood & ultraviolet, en omdat ze zo klein is, zullen de planeten ook er dichtbij draaien.

Voor de makkelijkheid noemen we onze centrale ster (de zon) even bij haar latijnse naam, Sol, om niet in verwarrende woordspelletjes te vervallen. Zo is “Trappist-1(-a)” de naam van de centrale ster, de planeten zijn dan “Trappist-1-b”, “Trappist-1-c”,… Met eenzelfde logica heet ons zonnestelsel het Sol-systeem, heet onze zon “Sol” en wonen wij op “Sol-3”. (normaliter tellen ze planeten met nummers) 

Als je Trappist-1 vergelijkt met Sol, dan is Trappist-1 zoveel kleiner, dat de ster eigenlijk de grootte heeft van… Jupiter. De planeten draaien er ongeveer even ver van als de manen van Jupiter als je alles op schaal bekijkt. Plaats je Trappist-1 in ons zonnestelsel, dan past alles binnen de baan van onze 1e planeet, Mercurius. Klein bier dus.

Maar, kan je nu op deze planeten gaan wonen?

Bewoonbare zone

Een kleine ster, met weinig licht? Dat nodigt niet echt uit om te wonen. Aangezien de planeten dicht tegen de Trappist-1 staan, zullen ze er snel ronddraaien, de eigen rotatie rond hun as is dan dikwijls “te traag”, net zoals onze maan eigenlijk, die altijd met “haar zelfde kant naar de aarde staat”. Zo is een jaar (rotatie rond de ster) op planeet b ongeveer 1,5 aarddag en op planeet d ongeveer 4,5 à 73 aarddagen.

Zo ook staan de planeten die veelal met hun zelfde kant naar ‘hun zon’, Trappist-1. Je merkt het: grote temperatuurverschillen tussen de dag- en nachtzijde.

Toch is er een bewoonbare zone: de planeten e, f en g… Nu is er een kink in de kabel: Trappist-1 stoot té veel UV uit, schadelijk voor atmosferen. De straling heeft immers tot gevolg dat de planeten TRAPPIST-1-d, -e, -f en -g hun eventuele atmosfeer binnen 5 à 22 miljard jaar zouden verliezen. De binnenste planeten – b en c – zouden hun eventuele atmosfeer in 1 tot 3 miljard jaar kwijtraken. Dat zou dus betekenen dat de planeten onbewoonbaar zijn. Allemaal natuurlijk nog te bevestigen en en relatief als je in termen van het universum denkt. 22 … miljard … jaar. Verder suggereert deze UV-straling dus een hele jonge ster.

Mooi?

En hoe ziet het er nu ginder uit op zo’n planeet van Trappist-1? We hebben er het raden naar. Toch bedenken artiesten al mooie landschappen. Kijk maar bovenaan dit artikel. Echte beelden op dit moment zijn wat wazig bewegende pixels op de NASA-website, maar… echt!